Telefonun ucundaki talep çoğu zaman şöyle geliyor: "İstanbul'dan çıkacağım, iki gün Münih'te kalacağım, oradan Barselona'ya geçeceğim, dönüşüm de Barselona'dan." Personel bu tek talebi karşılamak için üç ayrı arama açıyor, üç ayrı bilet kesiyor, üç ayrı dosya takip ediyor. Yolcu bilgisini üç kez giriyor, fiyat değişimini üç kez kontrol ediyor, iptal geldiğinde üç ayrı karar veriyor. Ardından yolcu tekrar arıyor: "Valizim bagaj hakkını aşacak, ek bagaj alabilir miyim?" ve "Annemin şeker hastalığı var, uçakta yemek meselesini halledebilir miyiz?" Bu iki soru genellikle dosyanın dışına çıkıyor — havaalanı bankosuna, çağrı merkezine ya da havayolunun kendi sitesine. Yani hem yolcunun deneyimi bölünüyor hem de satışı tamamlayan taraf siz olmuyorsunuz.
diji.tech olarak bu üç talebi aynı satış akışının içine almak için üç yeni yeteneği hizmete aldık: çok rotalı (multi-city) uçuş araması, ekstra bagaj satışı ve uçuşta yemek/öğün tercihi (SSR). Üçü de iki yüzeyde birden çalışıyor: B2C vitrininde son müşteri seçimini kendisi yapıyor, B2B panelinde acente personeli müşterisi adına ekliyor. Aşağıda her birinin hangi operasyonel derdi çözdüğünü, hangi durumda kullanılıp hangi durumda kullanılmaması gerektiğini, devreye alırken nelere bakmanız gerektiğini ve — en az bunlar kadar önemlisi — bu özelliklerin neyi yapmadığını anlattık.
Çok rotalı arama: üç ayrı dosya yerine tek dosya
Çok rotalı arama, tek yön ve gidiş-dönüş yanındaki üçüncü arama tipidir. Bir aramaya en az 2, en fazla 6 bacak tanımlarsınız; her bacak kendi kalkış noktası, varış noktası ve tarihiyle girilir. Sonuç tek bir seçim akışına düşer, satış tek rezervasyon dosyasında kapanır.
Solda üç ayrı tek yön araması üç ayrı dosya, üç ayrı ödeme ve üç ayrı iptal kararı üretir. Sağda aynı seyahat tek çok rotalı aramada 2–6 bacak olarak tanımlanır ve tek dosyada kapanır.
Aradaki fark kozmetik değil, operasyonel:
- Yolcu bilgisi bir kez girilir. Üç dosyada üç kez ad-soyad, pasaport ve iletişim bilgisi girmek, üç kat yazım hatası riski demektir. Havayolu tarafında ad düzeltmesi çoğu zaman ücretlidir; hatanın önlenmesi düzeltilmesinden ucuzdur.
- İptal kararı tek noktadan verilir. Üç ayrı dosyada birinin iptali diğerlerini bilmez. Yolcu ikinci bacaktan vazgeçtiğinde personelin üç dosyayı elle ilişkilendirmesi gerekir.
- Ek hizmet adımı bir kez çalışır. Bagaj ve yemek seçimini üç kez tekrarlamak yerine tek akışta yaparsınız.
- Karar aynı listede verilir. Arama sonucunda havayolu, tedarikçi, fiyat aralığı, aktarma sayısı, kalkış saati ve bagaj (kabin/kayıtlı) filtreleri bulunur; markalı tarife karşılaştırmasında ise bagaj hakkını, iade/değişiklik koşulunu ve tarifenin içerik listesini yan yana görürsünüz. Bagaj kararını bilet kararından ayrı vermek zorunda kalmazsınız.
Bir noktanın altını çizelim: çok rotalı arama ile split-PNR aynı şey değildir. Split-PNR, gidiş bacağını bir kaynaktan, dönüş bacağını başka bir kaynaktan alıp eşleştirmektir. Çok rotalı arama ise çok bacaklı tek bir seyahati tanımlamaktır. İkisi ayrı yeteneklerdir ve ayrı kararlar gerektirir. Ayrıca her tedarikçi çok rotalı aramayı desteklemez; sistem hangi kaynağın bu arama tipini desteklediğini kaynak bazında bilir, ancak satış ekibinizin de bu haritayı bilmesi işinizi hızlandırır.
Hangi talepte hangi arama tipi: karar tablosu
Personelin en çok vakit kaybettiği yer, gelen talebi doğru arama tipine oturtmaktır. Aşağıdaki tabloyu ekip içi kural olarak kullanabilirsiniz.
| Gelen talep | Doğru arama tipi | Gerekçe |
|---|---|---|
| Aynı şehir çiftinde gidiş ve dönüş | Gidiş-dönüş | Tek çift bacak; çok rotalıya gerek yok, gidiş-dönüş tarifeleri genellikle tek yönlerin toplamından farklı fiyatlanır |
| Ara şehirde konaklama var, dönüş başka şehirden | Çok rotalı | Tek dosyada 2–6 bacak; yolcu bilgisi ve ek hizmet bir kez girilir |
| Gidiş bir kaynakta, dönüş başka kaynakta ucuz | Gidiş-dönüş + split-PNR | Bu bir kaynak eşleştirme kararıdır, bacak tanımı değildir |
| Bacak sayısı 6'yı aşıyor | İki dosyaya bölün | Çok rotalı aramanın üst sınırı 6 bacaktır; bölme kuralınızı önceden yazın |
| Yalnız tek yön, dönüş belirsiz | Tek yön | Dönüş netleştiğinde ikinci dosya açılır |
| Kendi blok koltuk stoğunuzdan satış | Charter Uçak Bileti Sistemi | Çok rotalı arama tarifeli uçuş tarafındadır; charter kendi koltuk envanterinizi satar ve çok rotalı arama içermez |
Ekstra bagaj: havaalanı bankosuna gitmeden kapanan kalem
Ek bagaj, satışın en kolay kaçırılan kalemidir. Yolcu bagajının hakkını aşacağını çoğu zaman bileti aldıktan sonra fark eder. O noktada seçenek üretmiyorsanız kalem havaalanı bankosunda çözülür: kararı da tahsilatı da siz yapmazsınız, üstelik yolcu bunu bir aksaklık olarak hatırlar.
Ek bagaj satışını satış akışının içine aldık. Ödeme adımında yolcu, mevcut bagaj hakkını bacak bazında görür — hangi kalkışta kaç parça ve kaç kilo hakkı olduğu ekranda yazar — ve bunun üzerine ek bagaj hakkı satın alabilir. B2B tarafında aynı işlemi acente personeli müşterisi adına yapar; ek bagaj hakkı rezervasyona eklenir.
Bunun ticari tarafı da net: ek bagaj, bilet bedelinin yanında görece küçük bir kalemdir, bu yüzden yolcunun karar eşiği düşüktür. Bilet marjınızın rekabet nedeniyle sıkıştığı rotalarda ek hizmet, dosya başına ortalama tutarı yukarı çeken en pratik kalemlerden biridir. Ölçmek isterseniz iki basit gösterge yeter: ek bagaj eklenen rezervasyonların toplam rezervasyona oranı ve ek bagaj eklenen dosyalarda ortalama dosya tutarı ile eklenmeyenler arasındaki fark.
Yemek tercihi: konfor değil, uygunluk meselesi
Uçuşta yemek tercihi çoğu satış metninde "konfor" başlığı altında geçer; oysa talebin büyük kısmı zorunluluktan doğar. Şeker hastası bir yolcu, glutensiz beslenen bir çocuk, helal ya da vejetaryen beslenen bir grup — bunların hepsi "isterse alır" değil, "olmazsa seyahat sorunlu geçer" kategorisindedir. Sektör bunu SSR (Special Service Request, özel hizmet talebi) diye adlandırır.
Yemek/öğün tercihi artık aynı satış akışının içinde. Yolcu, uçuş bacağı bazında sunulan öğün listesinden seçim yapar; listede her seçeneğin görseli, adı ve tutarı görünür, seçim onaylanarak siparişe eklenir. B2B tarafında özel öğün ve yemek tercihi acente personeli tarafından rezervasyona girilir.
Operasyonel karşılığı şudur: bu talebin havayolu çağrı merkezine devredildiği her durumda dosyanın sahibi belirsizleşir, yolcu "acenteme sordum, o da havayoluna yönlendirdi" cümlesini kurar. Talebi kendi akışınızda karşıladığınızda hem kayıt sizde kalır hem de satış sonrası soruların cevabı tek yerde durur. Müşteri temsilcilerinize sorulacak soruyu standartlaştırmanızı öneririz: "Yolcularımızdan herhangi birinin özel bir beslenme gereksinimi var mı?" — tek cümle, dosyanın yarısını kurtarır.
Ek hizmet adımı akışın neresinde duruyor
Üç yeteneğin de ortak noktası, satış akışının aynı yerinde toplanmış olmaları. Ödeme adımında yolcu bilgileri girildikten sonra bagaj yükseltme, yemek seçimi ve koltuk seçimi bölümleri sırayla açılır; yapılan her seçim sipariş özetine yansır, yani yolcu ya da personel toplam tutarı seçim yaptıkça görür.
B2C vitrininde ödeme adımı: yolcu bilgisinin altında bagaj yükseltme bölümü, ardından yemek seçimi ve açılan öğün listesi, en altta koltuk seçimi başlığı.
Aynı adımda koltuk seçimi de yer alıyor; kabin planı yolcu sekmeleriyle açılıyor ve koltuk durumları (boş, sizin koltuğunuz, diğer yolcu, dolu) ile koltuk tipleri (ön bölüm, geniş bacak mesafesi, acil çıkış, standart) bir gösterge listesiyle ayırt ediliyor.
Koltuk seçimi aynı adımın parçası: kabin planı, yolcu sekmeleri ve koltuk tiplerini ayıran gösterge listesi.
B2C vitrini ile B2B paneli arasındaki fark
Aynı yetenek iki yüzeyde farklı çalışır. Ürünü seçerken ve personeli eğitirken bu ayrımı net tutun.
| Eksen | B2C vitrini | B2B acente paneli |
|---|---|---|
| Seçimi yapan | Son müşteri kendi seçer | Acente personeli müşterisi adına ekler |
| Fiyat | Herkes aynı vitrin fiyatını görür | Aynı arama, fiyat kuralı zinciri ve kur çevrimiyle her acenteye farklı fiyatlanır |
| Tahsilat | Müşterinin kartı | Acente cari bakiyesi ve kredi limiti ya da kart |
| Belge | Tek görünüm | İki görünüm: acente görünümünde servis satırı ayrı, müşteri görünümünde baz fiyata gömülü |
| Kayıt | Sipariş sahibi müşteridir | Satışı yapan kullanıcı ve acente ayrı tutulur; acente kendi dosya numarasını rezervasyona yazabilir |
Bu ayrım bir detay değil, ürün seçimini belirler. Son müşteriye doğrudan satıyorsanız Uçak Bileti Yazılımı, bayi ağınıza satıyorsanız Uçak Bileti Acente Sistemi tarafındasınız; ek hizmetler her iki tarafta da mevcut ama fiyat, tahsilat ve belge davranışı yukarıdaki tabloya göre değişir.
Devreye alırken kontrol listesi
Aşağıdaki maddeleri canlıya geçmeden önce sırayla kapatın:
- Kaynak haritasını çıkarın. Hangi tedarikçilerinizin çok rotalı aramayı desteklediğini listeleyin ve bu listeyi satış ekibinin göreceği bir yere asın.
- Ek hizmetin hangi kaynaklarda açık olduğunu teyit edin. Bu duyuruda tedarikçi ya da havayolu listesi vermiyoruz; kendi kurulumunuzdaki durum kurulum ekibinizle netleştirilmelidir.
- Fiyat kuralınızın ek hizmet kalemine ne yaptığını kontrol edin. Acente bazlı fiyat kuralınızın ek hizmet tutarına uygulanıp uygulanmadığını test rezervasyonuyla doğrulayın, varsayımla ilerlemeyin.
- Test ortamında uçtan uca deneyin. Personeli canlı envanterle eğitmek yerine izole test ortamında bir çok rotalı arama açtırıp ek bagaj ve öğün seçimini yaptırın.
- Bagaj hakkı satırını gözle doğrulayın. Yolcu formunda bacak bazında görünen mevcut bagaj hakkının gerçek tarifeyle uyumlu olduğunu bir test dosyasında kontrol edin.
- 6 bacak sınırı için iş kuralı yazın. Daha uzun seyahatlerde dosyayı nasıl böleceğinizi ve iki dosyayı hangi referansla ilişkilendireceğinizi önceden kararlaştırın.
- Ölçüm alanınızı seçin. Uçuş modülünde ek hizmete özel ayrı bir kâr raporu yoktur; ek hizmet gelirini hangi raporda ve hangi kırılımda takip edeceğinizi baştan belirleyin.
- Müşteri temsilcisi senaryosunu güncelleyin. Ek bagaj ve özel öğün sorusu, çağrı akışınızın standart parçası hâline gelsin.
Sınırlar ve notlar
Bu bölümü özellikle yazıyoruz, çünkü bir özelliğin ne yaptığı kadar ne yapmadığı da planlamayı etkiler:
- Çok rotalı arama her kaynakta yoktur. Bu bir tedarikçi yeteneğidir; desteklemeyen kaynaklarda bu arama tipi beklenmemelidir.
- Charter tarafında çok rotalı arama bulunmaz. Kendi blok koltuk stoğunuzu sattığınız charter ürünü ayrı bir üründür ve çok bacaklı arama akışı içermez.
- Üst sınır 6 bacaktır. Daha uzun rotalar için dosyayı bölmeniz gerekir; sistem bunu sizin yerinize birleştirmez.
- Split-PNR rezervasyonlarda bilet değişikliği desteklenmez. Farklı kaynaklardan eşleştirilmiş bir dosyada tarih değişikliği beklemeyin.
- Toplu işlem yoktur. Biletleme, iptal ve iade rezervasyon bazında tekil çalışır; ek hizmetler de bu akışın parçasıdır. Yüz kişilik bir grubu tek hareketle işlemek bu ürünün konusu değildir.
- Kural bazlı otomatik biletleme motoru yoktur. "Şu koşulda otomatik bilet kes" tipi bir kural tanımlanamaz.
- Ham tarife kuralı (fare rules) metni ekranda görünmez. Görünen şey marka seviyesinde bagaj hakkı, iade/değişiklik durumu, ceza tutarı ve içerik listesidir.
- Markup'tan bağımsız sabit bir "servis bedeli" alanı yoktur. Belgedeki servis satırı marj üzerinden türetilir.
- Ek hizmet bedelinin iptal, iade ve tarih değişikliği sonrasındaki davranışı bu duyurunun kapsamı dışındadır. Bu konuda burada bir taahhüt vermiyoruz; kurulumunuzda satış öncesinde teyit edilmelidir.
- Koltuk seçimi için bu yazıda ücret iddiası kurmuyoruz. Ekranda seçim yüzeyi vardır; ücretlendirme davranışı kaynağa göre değişir.
Sıkça Sorulan Sorular
Çok rotalı aramada en fazla kaç bacak tanımlayabilirim?
En az 2, en fazla 6 bacak tanımlanır. Her bacak kendi kalkış noktası, varış noktası ve tarihiyle girilir. Altı bacağı aşan seyahatlerde dosyayı bölmeniz gerekir; bölme kuralınızı ekip içinde önceden yazmanızı öneririz.
Çok rotalı arama ile split-PNR aynı şey mi?
Hayır. Çok rotalı arama, çok bacaklı tek bir seyahati tek dosyada tanımlamaktır. Split-PNR ise gidiş bacağını bir kaynaktan, dönüş bacağını başka bir kaynaktan alıp eşleştirmektir. İkisi ayrı yeteneklerdir; split-PNR ile oluşturulan dosyalarda bilet değişikliği desteklenmez.
Öğün tercihi (SSR) tam olarak nedir?
SSR, "Special Service Request" yani özel hizmet talebi kısaltmasıdır; uçuş sırasındaki özel beslenme ve benzeri taleplerin rezervasyona işlendiği standart alandır. Ürün tarafında yolcu, bacak bazında sunulan öğün listesinden seçim yapar. Her uçuşta ve her kaynakta liste çıkacağı yönünde bir taahhüt vermiyoruz; bu, kurulumunuzda kaynak bazında teyit edilmelidir.
Acente personeli müşterisi adına ek bagaj ve öğün girebiliyor mu?
Evet. B2B tarafında ek bagaj hakkı rezervasyona eklenir ve özel öğün/yemek tercihi personel tarafından girilir. Fark, B2C vitrininden ziyade fiyat ve tahsilat tarafındadır: aynı arama her acenteye kendi fiyat kuralıyla döner ve tahsilat cari bakiye üzerinden de yapılabilir.
Ek hizmet seçimi toplam tutarı nasıl etkiliyor?
Seçimler ödeme adımında yapılır ve sipariş özetine yansır; yani seçim yapıldıkça toplam tutar ekranda güncellenir. Böylece yolcu ya da personel, onaya gitmeden önce ek hizmetlerin toplama etkisini görür.
Charter uçuşlarımda da çok rotalı arama yapabilir miyim?
Hayır. Çok rotalı arama tarifeli uçuş tarafındaki bir yetenektir. Kendi blok koltuk stoğunuzu sattığınız charter operasyonu ayrı bir üründür ve çok bacaklı arama akışı içermez; iki ürünü aynı ekranda konumlandırırken bu ayrımı personelinize anlatın.
Bugün yapabilecekleriniz
- Bir test dosyası açın. İzole test ortamında üç bacaklı bir çok rotalı arama yapın, ek bagaj ve öğün seçimini uçtan uca deneyin, sipariş özetindeki tutar değişimini gözle doğrulayın.
- Kaynak haritanızı çıkarın. Hangi tedarikçilerinizin çok rotalı aramayı desteklediğini ve ek hizmetin hangi kaynaklarda açık olduğunu tek sayfada toplayın; satış ekibinin ilk sorusu bu olacak.
- Çağrı senaryonuza iki soru ekleyin. "Bagaj hakkınız yetecek mi?" ve "Özel bir beslenme gereksiniminiz var mı?" — bu iki cümle, dosyanın havaalanına devredilmesini engelleyen en ucuz önlemdir.
Ek hizmetlerin son müşteri tarafındaki karşılığını görmek için Uçak Bileti Yazılımı sayfasına, bayi ağınıza satış tarafındaki karşılığı için Uçak Bileti Acente Sistemi sayfasına göz atabilir, kendi kurulumunuz için demo talebinde bulunabilirsiniz.